Zaman – Kronos ve Kairos

Kronos

Grek mitolojisinde titan olarak geçer. Başlangıçta Khaos vardır. Khaos’tan Uranos (gökyüzü) ve Gaia’nın (yer) oluşmuştur. Kronos bu ikisinin oğlu olarak doğmuştur.. Adı, zaman anlamına gelen khronos kelimesinden gelmektedir.

Mitosa göre Uranos doğan tüm çocukları yerin derinliklerine, Tartaros’a iter, onların doğmasına izin vermez. Çocuklarından hem iğrenmekte hem de korkmaktadır. Gaia, rahmine itilen çocuklar ve Ura-nos’un bitmek tükenmek bilmeyen cinsel iştahı nedeniyle ıstırap içindedir. Bir plan yapar. Toprağında bir kılıç yaratıp Kronos’a verir ve oğlundan Uranos’un cinsel organını kesmesini ister. Kronos planı gerçekleştirip tahtı babasından devralır.

Aynı kaderi paylaşmaktan korkan Kronos kendi çocuklarını yutmaya başlar. Zeus Kronos’un elinden kurtulur. Çünkü Kronos, Zeus sanarak koca bir taş yutmuştur. Zeus, olgunluk çağına gelince Kronos’a savaş açar. Bu savaş on yıl sürer. Sonunda Zeus, Rheia’nın tavsiyeleri ile Tartaros’taki Kyklop ve Hekatonkheirler’i serbest bırakır. Kykloplar Zeus’a meşhur şimşekleri verirler ve Zeus aldığı yardımla babasını devirir.

Kronos zamanı temsil eder. Saatlerle, dakikalarla ve saniyelerle ölçülür. ‘Zaman kendi evlatlarını yutar.’ deyimi bu nedenle Kronos’un kendi çocuklarını yutmasını anımsatmaktadır. İnsan, zamanla yarışırken kendini tükenmiş hisseder.


Kronos saatin ve takvimin gösterdiği zaman olarak kullanılır. Fiziğin kullandığı zaman budur.

Pavlus “zamanınız için özveride bulunarak zamanınızı kurtarın” diyordu. Çünkü zaman (kronos) kendi başına bırakıldığında kötüydü. Onu kairos haline hikmetli insan çevirebilirdi.

Kairos

Mitolojideki haliyle Kairos Zeus’un en genç oğlu, fırsat tanrısıdır. Omuzlarında ve ayaklarında kanatları bulunan bu delikanlının başının arka tarafı tıraşlıdır. Yalnızca perçemleri vardır. Bu nedenle arkasından yakalanmaz. Kairos, peşinden koşanları değil, onu kovalamayanların karşısına çıkar.

Karios hakkındaki genel kabul yukarıdaki gibi olmakla birlikte, atıflardaki anlatılar değişmektedir. Buna ilişkin liste aşağıdadır.


Kairos birincil anlamıyla hissedilen zaman, önemli ve belirleyici an ya da insanın ruhunu besleyen an olarak kullanılır. Yakalanamaz. Ancak içinde olunur. Kairos, meditasyon, yaratıcı süreç, bir bebeği uyutma, iyi yazılmış bir kitabı okuma ve kişisel olarak anlamlı gelen diğer aktiviteler sırasında ortaya çıkabilir. Kişi telaşsızdır ve geçen sürenin farkındalığı olmadan, tümüyle o anın içindedir. Kairos uzay-zamanın dışında kalan, ölçülemeyen zamandır. Bu anlamıyla metafizik zamandır.

 

Tarihsel açıdan bakıldığında historie ile, varlığın tarihte yer tutmuş haline, geschichte ile ise devir açıp kapayan ve kendinden sonraki olaylar üzerinde uzun süreli etki yaratmış olaylara atıfta bulunulmaktadır (diachronism). Bu iki kavram ise içeriklerini kronos ve kairos terimlerinden almaktadır.

Tarih

 

Kronos ve Kairos, fizik ve metafizik bağlantısı için yapılmış ilginç bir çalışmayı aşağıda bulabilirsiniz:

Time as Chronos and Kairos

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You cannot copy content of this page